Kỹ năng dạy học13 phút đọc

Làm gia sư online cần gì: thiết bị, nền tảng và quy trình một buổi dạy

Dạy kèm online cần chuẩn bị thiết bị gì, nên dùng Google Meet, Zoom hay Zalo, một buổi dạy online đi theo các bước nào, và 5 combo thiết bị gợi ý cho từng môn, từ dùng đồ có sẵn đến dạy nhiều lớp.

Ms Phương

Đăng ngày

Chia sẻ
Một cô gái đeo tai nghe ngồi trước laptop, trên màn hình là người đang nói qua cuộc gọi video
Hình minh họa, nguồn: Walls.io / Unsplash
Trong bài này
  1. 1.Dạy online cần chuẩn bị gì? Bản ngắn
  2. 2.Nên dạy bằng Google Meet, Zoom hay Zalo?
  3. 3.Thiết bị: mua theo thứ tự nào?
  4. 4.5 combo thiết bị gợi ý để bắt đầu dạy online
  5. 5.Quy trình một buổi dạy online: trước, trong và sau
  6. 6.Buổi online đầu tiên với một học sinh mới
  7. 7.Những sự cố hay gặp và cách xử lý
  8. 8.Câu hỏi gia sư hay hỏi

Bài có một số link tiếp thị liên kết tới Shopee (nút có dấu ↗). Nếu bạn mua qua các link này, Gia Sư Sáng Tạo có thể nhận một khoản hoa hồng nhỏ, giá bạn trả không đổi. Chúng tôi chỉ gợi ý loại thiết bị theo nhu cầu, bạn nên tự so sánh trước khi mua.

Buổi dạy online đầu tiên, nhiều gia sư mất mười lăm phút chỉ để nghe học sinh nói "em không nghe thấy cô", "thầy ơi màn hình bị đen". Đến lúc vào bài, học sinh đã mất tập trung, phụ huynh đứng sau lưng con bắt đầu sốt ruột.

Dạy online không khó hơn dạy tại nhà, nhưng cần chuẩn bị theo kiểu khác. Bài này đi qua ba việc: chọn nền tảng để kết nối, chuẩn bị thiết bị vừa đủ, và sắp một buổi dạy có nhịp rõ ràng. Cuối bài là năm combo thiết bị gợi ý, để bạn biết nên mua gì trước, gì sau.

Dạy online cần chuẩn bị gì? Bản ngắn

Nếu chỉ đọc một mục, đây là danh sách tối thiểu:

  • Một máy tính (laptop hoặc máy bàn có webcam). Điện thoại dạy được, nhưng màn hình nhỏ, khó chia sẻ tài liệu.
  • Tai nghe có micro. Thứ quan trọng nhất trong danh sách, vì học sinh chịu được hình hơi mờ nhưng rất khó chịu được tiếng vọng, tiếng rè.
  • Mạng ổn định, tốt nhất là cắm dây hoặc ngồi gần bộ phát wifi, kèm một đường 4G dự phòng.
  • Một cách viết cho học sinh nhìn thấy: bảng vẽ điện tử, máy tính bảng có bút, hoặc đơn giản là điện thoại đặt trên giá quay xuống tờ giấy.
  • Góc dạy đủ sáng và yên tĩnh, ánh sáng chiếu vào mặt, không ngồi quay lưng ra cửa sổ.

Phần còn lại của bài giải thích vì sao, và chọn cụ thể thế nào.

Nên dạy bằng Google Meet, Zoom hay Zalo?

Ba lựa chọn phổ biến nhất với gia sư ở Việt Nam đều dùng miễn phí được. Điểm khác nhau lớn nhất là giới hạn thời gian của bản miễn phí, và mức quen thuộc với phụ huynh.

Google Meet: hợp nhất cho dạy kèm 1 kèm 1

Với tài khoản Google cá nhân miễn phí, cuộc gọi hai người được kéo dài tới 24 giờ. Từ ba người trở lên thì bản miễn phí dừng ở 60 phút. Meet chạy ngay trên trình duyệt, học sinh bấm link là vào, không cần cài thêm gì trên máy tính. Bạn tạo một link cố định trong Google Calendar và dùng lại cho cả khoá học.

Nếu bạn dạy nhóm nhỏ hai, ba học sinh cùng lúc, nhớ rằng tài khoản người tạo phòng quyết định giới hạn: phòng do tài khoản miễn phí tạo sẽ tự kết thúc sau 60 phút.

Zoom: nhiều công cụ, nhưng bản miễn phí chỉ 40 phút

Zoom có bảng trắng, chia phòng nhỏ, chú thích lên màn hình chia sẻ, rất tiện cho lớp nhóm. Nhưng tài khoản miễn phí giới hạn mỗi cuộc họp 40 phút, kể cả khi chỉ có hai người. Một buổi 90 phút sẽ bị ngắt hai lần. Nếu muốn dùng Zoom lâu dài, bạn cần gói trả phí.

Zalo: quen thuộc với phụ huynh, nên làm kênh dự phòng

Gần như phụ huynh nào cũng có Zalo, gọi video không giới hạn thời gian. Bản trên máy tính có chia sẻ màn hình. Điểm yếu là khó trình bày tài liệu dài và bảng viết so với Meet hay Zoom.

Cách nhiều gia sư làm: dạy chính trên Google Meet, còn Zalo để nhắn lịch, gửi bài tập và gọi lại ngay khi Meet gặp sự cố.

Thiết bị: mua theo thứ tự nào?

Không cần sắm đủ mọi thứ trước khi nhận lớp đầu tiên. Thứ tự đầu tư hợp lý là: âm thanh, rồi mạng, rồi cách viết, rồi mới tới hình ảnh.

1. Âm thanh: tai nghe có micro

Tai nghe chụp tai có cần micro đặt cạnh một chiếc laptop
Hình minh họa, nguồn: Petr Macháček / Unsplash

Loa ngoài cộng micro laptop gần như chắc chắn gây tiếng vọng: giọng học sinh phát ra loa, lọt lại vào micro, học sinh nghe thấy chính mình bị trễ. Tai nghe có micro giải quyết chuyện này ngay.

  • Tai nghe điện thoại có dây kèm micro dùng tạm được cho những buổi đầu.
  • Tai nghe chụp tai có cần micro đeo lâu không đau tai, micro đặt gần miệng nên tiếng rõ hơn hẳn. Xem trên Shopee
  • Tai nghe cắm cổng USB có khử ồn, hợp khi nhà bạn hay có tiếng xe, tiếng trẻ con. Xem trên Shopee

Tai nghe Bluetooth tiện nhưng đôi khi trễ tiếng, và hay hết pin giữa buổi. Nếu dùng, sạc đầy trước mỗi ca dạy.

2. Mạng: một đường chính, một đường dự phòng

Gọi video cần đường truyền đều hơn là đường truyền nhanh. Cắm dây mạng vào laptop nếu được. Nếu dùng wifi, ngồi cùng phòng với bộ phát.

Luôn có đường dự phòng: điện thoại phát 4G, hoặc một chiếc USB 4G cắm thẳng vào máy. Khi mạng nhà mất, bạn chuyển sang 4G trong vài chục giây thay vì huỷ buổi. Xem trên Shopee

3. Cách viết cho học sinh nhìn thấy

Đây là chỗ dạy online khác dạy tại nhà nhiều nhất. Toán, Lý, Hoá cần viết công thức, vẽ hình, và học sinh cần nhìn bạn viết từng bước. Có ba cách, từ rẻ tới đắt:

  1. 1Điện thoại quay từ trên xuống. Đặt điện thoại trên giá đỡ, camera chĩa xuống tờ giấy, vào cuộc gọi bằng điện thoại như một người thứ hai. Bạn viết trên giấy như bình thường. Cách này cũng dùng để học sinh quay vở cho bạn xem bài. Xem trên Shopee
  2. 2Bảng vẽ điện tử không màn hình. Cắm vào máy tính, bạn viết lên bảng còn nét chữ hiện trên màn hình, chia sẻ qua phần mềm bảng trắng. Cần vài buổi tập để quen viết mà mắt nhìn màn hình. Xem trên Shopee
  3. 3Bảng vẽ có màn hình hoặc máy tính bảng có bút. Viết thẳng lên màn hình nên tự nhiên nhất, nhưng đắt hơn nhiều. Xem trên Shopee
Chiếc bút cảm ứng đặt trên một bảng vẽ điện tử màu đen
Hình minh họa, nguồn: Andreas Haubold / Unsplash

Phần mềm bảng trắng có nhiều lựa chọn miễn phí: Microsoft Whiteboard, Excalidraw chạy trên trình duyệt, OneNote. Với Toán, GeoGebra vẽ đồ thị và hình học rất nhanh. Bài phần mềm soạn tài liệu dạy Toán, KHTN có thêm gợi ý để soạn đề và tài liệu gửi học sinh.

4. Hình ảnh: webcam và ánh sáng

Webcam sẵn trên laptop đủ dùng nếu ánh sáng tốt. Đèn để bàn chiếu vào mặt từ phía trước cải thiện hình ảnh nhiều hơn là thay webcam. Xem trên Shopee

Khi đã dạy nhiều lớp, một webcam Full HD rời giúp hình nét hơn, và đặt được ngang tầm mắt thay vì nhìn từ dưới lên. Xem trên Shopee

5 combo thiết bị gợi ý để bắt đầu dạy online

Mỗi combo dưới đây là một bộ đủ dùng cho một tình huống. Giá thiết bị trên Shopee thay đổi theo từng đợt khuyến mãi, nên chúng tôi không ghi giá ở đây. Bạn nên so sánh vài lựa chọn, đọc nhận xét người mua trước khi chọn.

Combo 0: Dạy ngay với đồ có sẵn

Dành cho bạn muốn thử dạy online trước khi bỏ tiền mua gì.

  • Laptop có webcam.
  • Tai nghe điện thoại có micro.
  • Điện thoại cũ hoặc điện thoại của bạn, dựng tạm bằng chồng sách để quay xuống tờ giấy.
  • Google Meet để dạy, Zalo để dự phòng.

Đủ cho các môn ít viết như Tiếng Anh giao tiếp, Văn, hoặc dạy kèm bài tập tiểu học. Điểm yếu: tiếng không trong, góc quay giấy hay bị lệch.

Combo 1: Khởi đầu gọn cho mọi môn

Dành cho gia sư đã nhận lớp online đầu tiên và muốn dạy cho đàng hoàng.

Ba món này nâng chất lượng buổi dạy rõ nhất so với số tiền bỏ ra. Nếu chỉ mua một thứ, hãy mua tai nghe.

Combo 2: Môn viết nhiều (Toán, Lý, Hoá)

Combo 1, cộng thêm:

  • Bảng vẽ điện tử cỡ nhỏ. Cỡ nhỏ là đủ để viết lời giải, lại vừa bàn học. Xem trên Shopee
  • Phần mềm bảng trắng miễn phí và GeoGebra.

Bạn vẫn giữ giá đỡ điện thoại, vì học sinh cần quay vở cho bạn xem bài làm. Nhìn tận mắt con viết sai ở bước nào là thứ dạy online dễ bỏ sót nhất.

Combo 3: Môn nói nhiều (Tiếng Anh, luyện đọc)

Ở môn này, âm thanh quyết định gần như tất cả, vì bạn cần nghe rõ học sinh nuốt âm cuối hay đọc sai trọng âm.

Combo 4: Dạy nhiều lớp, coi dạy online là nghề

Khi bạn dạy vài ca mỗi ngày, đầu tư vào sự ổn định và sức khoẻ của chính mình.

  • Webcam Full HD, micro USB, bảng vẽ điện tử (hoặc bảng vẽ có màn hình nếu dạy Toán nhiều).
  • Giá đỡ laptop nâng webcam ngang tầm mắt, đỡ mỏi cổ sau nhiều giờ ngồi. Xem trên Shopee
  • USB 4G dự phòng, để không bao giờ phải huỷ buổi vì mất mạng. Xem trên Shopee
  • Nếu được, thêm một màn hình phụ: một màn hình chia sẻ cho học sinh, một màn hình để bạn xem tài liệu và ghi chú riêng.

Quy trình một buổi dạy online: trước, trong và sau

Thiết bị chỉ là một nửa. Nửa còn lại là nhịp buổi học. Dạy online, học sinh dễ trôi đi hơn khi ngồi cạnh bạn, nên mỗi phần cần ngắn và có việc cho học sinh làm.

Trước buổi học

  • Hôm trước: gửi link phòng học (dùng một link cố định cho cả khoá), tài liệu hoặc phiếu bài tập dạng PDF để phụ huynh in sẵn nếu cần.
  • Nhắc học sinh chuẩn bị tai nghe, vở, bút, máy tính cầm tay, ngồi chỗ yên tĩnh, tắt thông báo điện thoại.
  • Vào phòng trước 10 phút: thử micro, camera, mở sẵn tab tài liệu và bảng trắng, kiểm tra đường 4G dự phòng.

Trong buổi học: gợi ý cho buổi 90 phút

  1. 1Mở đầu (khoảng 5 phút). Chào, hỏi một câu chuyện nhỏ, kiểm tra học sinh nghe rõ và nhìn rõ màn hình.
  2. 2Chữa bài về nhà (10 đến 15 phút). Bài đã được chụp gửi từ trước, bạn chấm sẵn, buổi học chỉ tập trung vào lỗi sai chính.
  3. 3Bài mới (25 đến 30 phút). Giảng trên bảng vẽ hoặc giấy. Cứ vài phút hỏi lại học sinh một câu ngắn, gọi tên để kéo sự chú ý.
  4. 4Học sinh tự làm (20 đến 25 phút). Học sinh bật camera thứ hai hoặc chụp vở gửi lên, bạn xem từng bước và sửa ngay.
  5. 5Tổng kết và giao bài (khoảng 10 phút). Nhờ học sinh tự nói lại ý chính của buổi. Giao bài tập, hẹn hạn gửi ảnh.

Buổi 60 phút thì rút gọn phần bài mới và phần tự làm, nhưng đừng bỏ bước tổng kết. Đó là lúc bạn biết học sinh thực sự hiểu tới đâu.

Sau buổi học

  • Ghi lại buổi học ngay khi tắt máy: nội dung đã dạy, bài về nhà, nhận xét ngắn. Gia sư nhận lớp qua Gia Sư Sáng Tạo ghi vào Sổ Gia Sư, phụ huynh xem được trong tài khoản. Cách dùng có ở hướng dẫn Sổ Gia Sư cho gia sư.
  • Nhắn phụ huynh hai, ba dòng, nhất là sau vài buổi đầu. Phụ huynh không ngồi cạnh con nên càng cần biết buổi học diễn ra thế nào. Bài cách giao tiếp với phụ huynh học sinh có mẫu tin nhắn dùng được ngay.

Buổi online đầu tiên với một học sinh mới

Buổi đầu nên dành vài phút để thống nhất cách học với nhau:

  • Học sinh luôn bật camera trong giờ học. Camera hướng vào mặt khi nghe giảng, quay xuống vở khi làm bài.
  • Không nghe rõ thì nói ngay, không ngại.
  • Mất kết nối thì học sinh chờ bạn gọi lại qua Zalo, không tự thoát ra rồi bỏ đi.

Phần còn lại của buổi đầu nên dành để tìm hiểu học sinh đang hổng ở đâu. Bài cách trở thành gia sư giỏi có cách chẩn đoán trong buổi đầu, áp dụng được cho cả dạy online.

Những sự cố hay gặp và cách xử lý

  • Tiếng vọng, tiếng rít: một trong hai bên đang dùng loa ngoài. Nhờ học sinh đeo tai nghe, hoặc tắt micro khi không nói.
  • Hình giật, tiếng đứt quãng: tắt camera của bạn vài phút khi đang chia sẻ màn hình, chuyển sang 4G nếu mạng nhà chập chờn.
  • Học sinh tắt camera, im lặng: thường là đang mất tập trung. Giao một việc nhỏ cần trả lời ngay, gọi tên học sinh.
  • Không đọc được chữ trong ảnh bài làm: hướng dẫn học sinh chụp thẳng từ trên xuống, đủ sáng, mỗi trang một ảnh.

Câu hỏi gia sư hay hỏi

Có dạy online bằng điện thoại được không?

Được, nhất là với môn ít viết. Nhưng màn hình nhỏ khiến bạn khó vừa nhìn học sinh vừa mở tài liệu. Nếu chưa có laptop, dùng điện thoại làm máy chính và mượn thêm một điện thoại khác để quay xuống giấy.

Google Meet hay Zoom tốt hơn để dạy kèm 1 kèm 1?

Với dạy kèm 1 kèm 1 dùng tài khoản miễn phí, Google Meet tiện hơn vì cuộc gọi hai người không bị cắt sau 40 phút như Zoom. Zoom đáng cân nhắc khi bạn dạy nhóm và sẵn sàng trả phí.

Có cần mua bảng vẽ điện tử ngay không?

Chưa cần. Bắt đầu bằng điện thoại quay xuống giấy. Khi đã dạy đều các môn Toán, Lý, Hoá và thấy viết giấy chậm, hãy mua bảng vẽ cỡ nhỏ.

Có nên ghi hình buổi học không?

Chỉ ghi hình khi phụ huynh đồng ý, và nói rõ bản ghi dùng để làm gì. Buổi học có hình ảnh của học sinh, là dữ liệu cá nhân của gia đình.

Tìm lớp dạy online ở đâu?

Trên Gia Sư Sáng Tạo có mục lớp online đang cần gia sư, mỗi lớp ghi rõ môn, lịch học và học phí. Bấm nhận lớp không mất phí, bạn chỉ đóng phí giới thiệu khi được phụ huynh chọn. Chưa có hồ sơ thì đăng ký làm gia sư trước, và đọc bài cảnh giác lừa đảo khi nhận lớp để biết những dấu hiệu cần tránh.

Bộ thiết bị tốt nhất là bộ giúp học sinh quên mất mình đang học qua màn hình. Bắt đầu từ chiếc tai nghe, giữ một nhịp buổi học rõ ràng, phần còn lại có thể nâng cấp dần theo số lớp bạn nhận.

Đã sẵn sàng dạy online? Lớp online mới lên mỗi ngày, ghi rõ môn, lịch và học phí.

Xem lớp online đang tuyển

Người viết

Ms Phương

Đội ngũ Gia Sư Sáng Tạo

Chia sẻ

Tìm lớp theo khu vực và môn

Nhận bài mới qua email

Bài mới về nhận lớp và dạy kèm, không gửi quảng cáo.