Một phiếu bài tập rõ ràng, hình vẽ chính xác, công thức gõ đẹp làm buổi học chuyên nghiệp hơn hẳn so với chép tay vội vàng. Tin tốt là phần lớn công cụ cần thiết đều miễn phí. Dưới đây là bộ công cụ gọn nhẹ cho gia sư Toán và Khoa học tự nhiên (KHTN), xếp theo việc cần làm.
Gõ công thức toán
Word Equation, có sẵn và đủ dùng
Trong Microsoft Word, bấm Alt + = để mở khung công thức. Bạn gõ trực tiếp kiểu x^2, \sqrt, \frac rồi bấm dấu cách, Word tự đổi thành ký hiệu. Với phần lớn phiếu bài tập cấp 2 và cấp 3, như vậy là đủ.
MathType, khi cần soạn nhiều và đồng bộ
MathType là phần mềm trả phí, gõ công thức nhanh hơn và giữ định dạng ổn định khi gửi file qua lại. Nhiều đề thi ở trường được soạn bằng MathType, nên bạn sẽ hay gặp nó khi sưu tầm đề.
LaTeX, cho người muốn đầu tư lâu dài
LaTeX cho bản in đẹp nhất và tách nội dung khỏi định dạng. Bạn có thể dùng trên trình duyệt qua Overleaf mà không cần cài đặt. Nhiều thầy cô Toán ở Việt Nam dùng gói ex_test để soạn đề trắc nghiệm có lời giải và trộn đề. Đường học hơi dốc lúc đầu, nhưng soạn được kho đề của riêng mình thì rất đáng.
Mathpix, chuyển ảnh thành công thức
Chụp một bài toán trong sách, Mathpix đọc ra công thức dạng LaTeX hoặc dán vào Word. Bản miễn phí có giới hạn số lần mỗi tháng. Luôn kiểm tra lại kết quả, đặc biệt với chỉ số và dấu ngoặc.
Vẽ hình và đồ thị
- GeoGebra: miễn phí, vẽ hình học phẳng, hình không gian và đồ thị hàm số. Hình vẽ kéo thả được nên rất hợp để dạy trực tiếp: kéo một điểm cho học sinh thấy tính chất vẫn đúng.
- Desmos: vẽ đồ thị nhanh trên trình duyệt, hợp cho bài hàm số và bất phương trình.
- Với LaTeX, gói TikZ vẽ hình chính xác tuyệt đối, phù hợp khi soạn tài liệu in số lượng lớn.
Mẹo nhỏ: xuất hình từ GeoGebra dạng PNG độ phân giải cao, bỏ lưới tọa độ nếu không cần, để bản in không bị rối.
Công cụ cho Khoa học tự nhiên
Môn KHTN ở cấp 2 gộp Vật lý, Hóa học và Sinh học, nên bạn cần cả mô phỏng lẫn hình minh họa.
- PhET của Đại học Colorado: mô phỏng miễn phí về điện, lực, ánh sáng, phản ứng hóa học. Chạy trên trình duyệt, có tiếng Việt cho nhiều bài. Rất hợp để học sinh tự thay đổi thông số và quan sát.
- MolView: xem cấu trúc phân tử 3D ngay trên trình duyệt.
- ChemSketch (bản miễn phí cho học tập): vẽ công thức cấu tạo, phương trình hóa học.
- Với phương trình hóa học trong Word, dùng chỉ số dưới (Ctrl + =) để viết H₂O, CO₂ thay vì gõ số thường.
Giao bài và chấm nhanh
- Azota: nền tảng giao bài tập và đề trắc nghiệm khá phổ biến ở Việt Nam. Học sinh nộp bài qua điện thoại, trắc nghiệm được chấm tự động.
- Google Forms: đủ dùng cho bài kiểm tra ngắn 10 câu, xem kết quả ngay.
- Quizizz hoặc Kahoot: biến phần ôn tập thành trò chơi, hợp với học sinh tiểu học và đầu cấp 2.
Trình bày phiếu bài tập
Canva có nhiều mẫu phiếu học tập đẹp, nhưng công thức toán trong Canva khá hạn chế. Cách làm gọn là soạn nội dung trong Word, xuất PDF, rồi chỉ dùng Canva cho trang bìa hoặc phiếu dành cho học sinh nhỏ.
Dùng AI thế nào cho đúng
Các công cụ AI viết được đề bài và lời giải rất nhanh, nhưng vẫn có lúc sai, nhất là bài hình học và bài nhiều bước. Hãy dùng AI để gợi ý dạng bài, viết nháp lời giải, rồi tự giải lại từng bài trước khi đưa cho học sinh. Một lời giải sai trong phiếu bài tập làm mất uy tín nhanh hơn bất cứ điều gì.
Quy trình soạn một phiếu bài tập trong 30 phút
- 1Ghi mục tiêu của buổi học bằng một câu.
- 2Chọn 2 bài ví dụ, 5 bài cùng dạng, 2 bài nâng cao.
- 3Gõ đề trong Word hoặc LaTeX, chèn hình từ GeoGebra.
- 4Tự giải toàn bộ, ghi đáp án ở trang riêng.
- 5Lưu theo thư mục: môn, lớp, chương, để lần sau dùng lại.
Sau mỗi buổi, ghi lại học sinh làm được bài nào, sai bài nào. Gia sư nhận lớp qua Gia Sư Sáng Tạo có thể ghi phần này trong Sổ Gia Sư, kèm bài tập về nhà và kế hoạch buổi sau. Xem thêm 9 thói quen của gia sư giỏi.
Có bộ tài liệu rồi, giờ là lúc nhận lớp.
Xem lớp Toán đang tuyển